fa ایجاد و احیای پوسته‌های زیستی در بوم‌سازگان‌های تخریب‌یافته با فن‌‌آوری تلقیح سیانوباکتریایی حفاظت خاک پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong><span style="color:black;">&nbsp;&nbsp;&nbsp; تخریب زمین ناشی از دخالت‌‌های انسانی منجر به توسعه بیابان و پیدایش بوم‌سازگان‌های ناپایدار از قبیل بسترهای خشک‌شده تالاب‌ها و دریاچه‌ها می‌شود. از این‌‌رو، تسریع در فرآیند خوداحیایی بوم‌سازگان‌های نوپدید ناپایدار شرایط دست‌یابی به اهداف توسعه پایدار را فراهم خواهد کرد. لذا پژوهش حاضر با هدف امکان‌سنجی ایجاد پوسته‌های زیستی در بوم‌سازگان نوپدید و حساس به فرسایش بادی بسترهای خشک‌شده دریاچه ارومیه از طریق فن‌آوری زیستی تلقیح سیانوباکترها برنامه‌ریزی شد. برای انجام این پژوهش، نمونه‌های حجمی خاک ماسه‌ای از بسترهای خشک‌شده دریاچه ارومیه برداشت شده و در داخل سینی‌های کوچک فرسایشی (با ابعاد طول، عرض و عمق 50 در 30 در 10 سانتی‌متر) ریخته و آماده‌سازی شدند. سپس سیانوباکترهای بومی استخراج و تکثیرشده از منطقه با غلظت 52/1 گرم بر لیتر روی نمونه‌های آزمایش تلقیح شدند. پس از 120 روز، به‌منظور ارزیابی میزان زیست‌پوسته‌سازی، اقدام به اندازه‌گیری شاخص‌های مهم توسعه پوسته‌های زیستی خاک شامل غلظت کلروفیل، ضخامت پوسته و میزان اتصال‌پذیری شد. تحلیل یافته‌ها نشان داد که تلقیح سیانوباکترها منجر به بهبود معنی‌دار (01/0></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">p</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;">) و به‌ترتیب 60 و 89/2 برابری میزان غلظت کلروفیل و ضخامت پوسته نسبت به تیمار شاهد شد. بررسی تصاویر میکروسکوپ الکترونی روبشی از سطح خاک نیز قابلیت سیانوباکترها در ایجاد اتصال قوی بین ذرات خاک را تأیید کرد. بر اساس نتایج پژوهش فعلی می‌توان فن‌آوری تلقیح سیانوباکترها را به‌عنوان راهکاری نوین و سریع و هم‌راستا با اهداف حفاظت از خاک و کنترل تخریب زمین در زیست‌پوسته‌سازی بوم‌سازگان‌های نوپدید و ناپایدار پیشنهاد نمود.</span></strong></span></div> <div style="text-align: justify;">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Human-induced land degradation often lead to desertification and then emerging new-born unstable ecosystems, such as dried-up lake and, or wetland beds. Therefore, accelerating the self-restoring time of new-born unstable ecosystems will lead to the achievement of sustainable development goals. Accordingly, this study planned to evaluate the possibility of using cyanobacterial inoculation technology to create biocrusts in the Lake Urmia dried beds, as a new-born and wind erosion-prone ecosystem. To this end, the bulk samples were taken from the Lake Urmia dried beds, and the samples poured into the erosion small-scale trays (with 50, 30, and 10 cm length, width, height). The existing cyanobacteria were selected, purified and proliferated from the soil origin soil, and then they inoculated (1.52 g l^-1) on the trays. After 120 days, we measured the important indicators of the biocrust development including chlorophyll concentration, thickness and aggregate stability to assess the extent of biocrust creation. We found that the cyanobacteria inoculation improved the chlorophyll concentration and thickness of the soils by 57 -and 2.89-fold, respectively, as compared to the control. Assessing the scanning electron microscopy images from the soil surface also confirmed the ability of cyanobacteria in increasing the strong bindings between soil particles. By and large, in line with the objectives of soil conservation, our inoculation technique was an effective and rapid way to control land degradation and create biocrusts in the new-born unstable ecosystems.<br> &nbsp;</div> بیابان‌زدایی, پایداری خاک, پوسته‌ زیستی خاک, تخریب زمین Biological soil crust, Combat desertification, Land degradation, Soil stability 132 138 http://drnl.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-440-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Kheirfam حسین خیرفام h.kheirfam@urmia.ac.ir 1003194753284600964 1003194753284600964 Yes Urmia University دانشگاه ارومیه Farrokh Asadzadeh فرخ اسدزاده f.asadzadeh@urmia.ac.ir 1003194753284600965 1003194753284600965 No Urmia University دانشگاه ارومیه