fa بررسی روند بیابان زایی با استفاده از مدل IMDPA با تاکید بر سه معیار اقلیم، آب و زمین شناسی (مطالعه موردی: دشت دهلران استان ایلام) اثرات خشکسالی و تغییر اقلیم بر عرصه های طبیعی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong><span style="color:black;">&nbsp; &nbsp; با توجه به گسترش پدیده بیابان‌زایی، ارائه روش‌های مدیریتی مناسب، شدت پدیده بیابان‌زایی و گسترش آن را کاهش می‌دهد. به همین منظور به نظر می‌رسد درک درستی از روند بیابان‌زایی و همچنین عوامل محرک آن برای بررسی یک پروژه تحقیقی ضروری است. هدف اصلی از این مطالعه بررسی روند بیابان‌‌زایی به‌وسیله مدل </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">IMDPA</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"> در سه دوره زمانی 83-79، 88-84، 93-89 در دشت دهلران با مساحت 543/52 کیلومترمربع می‌باشد. به همین منظور از سه معیار مؤثر اقلیم، آب و ژئومورفولوژی و زمین‌شناسی برای بررسی پدیده بیابان‌زایی استفاده شد. همچنین هر معیار به‌وسیله چندین شاخص مورد ارزیابی قرار گرفت نتایج حاصل از روند بیابان‌زایی در دوره اول 83-79&nbsp; نشان داد که معیار اقلیم، ژئومورفولوژی و زمین‌شناسی و آب به ترتیب با متوسط وزنی 1/38، 1/30 و 1/19 معیارهای مؤثر در این دوره بوده‌اند. با این تفاوت در دوره دوم از 88-84 معیار‌های آب، اقلیم و ژئومورفولوژی و زمین‌شناسی به&shy;ترتیب با متوسط وزنی 1/80، 501و 1/30 بیشترین تأثیر را برافزایش بیابان‌زایی داشته‌اند. در دوره سوم 93-89 نیز معیارهای اقلیم، ژئومورفولوژی و زمین‌شناسی و آب به ترتیب با متوسط وزنی 1/88، 1/30 و 1/20مؤثرترین معیارها در منطقه موردمطالعه می‌باشند. درنهایت عامل شوری به‌عنوان مؤثرترین شاخص در روند بیابان‌زایی در همه دوره‌های زمانی تشخیص داده شد. بیشترین تأثیر این شاخص در دوره دوم به دلیل استفاده بی‌رویه کشاورزان از چاه‌های بهره‌برداری بوده که منجر به کاهش سطح آب‌های زیرزمینی و افزایش شوری شده است. به‌طورکلی در منطقه موردمطالعه شاخص شوری روند افزایشی داشته که می‌تواند به علت کاهش بارندگی، کاهش سطح آب‌های زیرزمینی و شرایط زمین‌شناسی ویژه باشد.</span></strong></span></div> <div style="text-align: justify;">Since the desertification is increases, providing the appropriate management strategies will decreased the desertification intensity and its expansions. For this, understanding of desertification process as well as its driving forces seems to be necessary to study in a research project. The main purpose of this study is to assess the desertification by using, IMDPA model in three periods those of 2000-2004, 2005-2009, 2010-2014 on Dehloran plain, Ilam province having 543.52 Km²areas. For this purpose, three affective criteria of climate, water and geomorphology-geology have been used for assessment of desertification. Each criterion was also evaluated by using a number of indices. The results of the desertification process in the first period of 2000-2004 showed that the criteria of climate geomorphology and geology and water, respectively, with weighted average 1.38, 1.30 and 1.19 were the most affective criteria in this period. Differently, in the second period of 2005-2009 the criteria of water, climate and geomorphology and geology, respectively, with weighted average 1.80, 1.50 and 1.30, had the most impact on increasing desertification. In the third period of 2010-2014 the criteria of climate geomorphology and geology and water, respectively, with weighted average 1.88, 1.30 and 1.20, were the most effective criteria in the intensity of desertification. Salinity index was recognized as the most affective indices in desertification process in all periods of time. This index hadthe greatest impact in the second period due to the indiscriminate use of farmers from exploitation wells which resulted in both decreasing groundwater levels and increasing salinity index. Overall, in study area the salinity index had an increasing trend which could be because of low rainfall, decreasing groundwater levels, and the special geology conditions.</div> &nbsp;<span dir="RTL"></span> آب, اقلیم, دشت دهلران, زمین‌شناسی, IMDPA Climate, water, Dehloran Plain, Desertification, Geomorphology-Geology, Ilam province, IMDPA model 1 12 http://drnl.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-363-1&slc_lang=fa&sid=1 soraya yaghobi ثریا یعقوبی soraya_yaghobi@yahoo.com 10031947532846001228 10031947532846001228 Yes gorgan university دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران marzban faramarzi مرزبان فرامرزی ffaramarzi.marzban@gmail.com 10031947532846001229 10031947532846001229 No ilam university دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران haji karimi حاجی کریمی haji.karimi@yahoo.com 10031947532846001230 10031947532846001230 No ilam university دانشکده علوم کشاورزی ،دانشگاه ایلام، ایلام، ایران