دوره 2، شماره 4 - ( پاییز و زمستان 1400 1400 )                   جلد 2 شماره 4 صفحات 88-80 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
چکیده:   (1122 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: تخریب و آتش­ سوزی جنگل­ها از مهم­ترین مشکلات محیط ­زیست محسوب می­ شوند. آتش ­سوزی سالانه هزاران هکتار از درختان، درختچه ­ها و گیاهان جنگل را از بین برده و باعث افزایش آسیب ­پذیری معیشت روستاییان و جنگل ­نشینان می ­شود. تحقیق حاضر با هدف بررسی اثرات آتش ­سوزی جنگل­ها بر معیشت روستاییان مناطق جنگلی انجام شده است.
مواد و روش ­ها: این تحقیق از نوع توصیفی-پیمایشی بوده و برای جمع­ آوری داده­ ها از پرسشنامه­ محقق ساخته استفاده گردید. منطقه جغرافیایی تحقیق دربرگیرنده حوضه آبخیز‌ ‌چهل‌چای شهرستان مینودشت استان گلستان است. برای بررسی و سنجش شاخص آسیب ­پذیری ناشی از آتش­ سوزی جنگل­ها، پنج بعُد شاخص معیشت پایدار شامل سرمایه طبیعی، سرمایه مالی، سرمایه فیزیکی، سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی، در مجموع با 19 گویه استفاده شد.  هر گویه بر اساس طیف پنج گزینه ­ای لیکرت مورد سنجش قرار گرفت. جامعه آماری پژوهش شامل 400 خانوار روستاهای حوضه آبخیز چهل­ چای بوده است که بیشترین تعداد آتش­ سوزی­ها در سال­های اخیر در حوزه جغرافیایی آن­ها رخ داده است. در این پژوهش با استفاده از فرمول کوکران، 200 خانوار روستایی با روش نمونه­ گیری طبقه­ بندی ­شده تصادفی انتخاب و مورد مصاحبه قرار گرفتند. بهمنظور تعیین ارتباط بین ویژگی­ های فردی پاسخگویان و نظرات آن­ها نسبت به تأثیر آتش ­سوزی جنگل­ها بر معیشت روستاییان، از آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن بهره گرفته شد.
یافته­ ها: نتایج نشان داد آتش ­سوزی جنگل­ها بر معیشت روستاییان بهترتیب بیشترین تأثیر را بر سرمایه طبیعی با ترکیب خطی غیروزن­دار 4/08، و کمترین تأثیر را بر سرمایه اجتماعی با ترکیب خطی غیروزن­ دار 1/63، داشته است. نتایج آزمون ضریب همبستگی نشان داد که بین میزان اراضی کشاورزی تحت تملک و سابقه کشاورزی پاسخگویان با دیدگاه آن­ها نسبت به تأثیر آتش ­سوزی جنگل­ها بر معیشت روستاییان یک رابطه مثبت و معنی­ دار وجود دارد. همچنین بین متغیر سن و تعداد افراد تحت تکفل با نظر پاسخگویان نسبت به تأثیر آتش ­سوزی جنگل ­ها بر معیشت یک رابطه منفی و معنی­ داری وجود دارد. یافته ­ها نشان داد که بین میزان تحصیلات و نظر پاسخگویان نسبت به تأثیر آتش سوزی جنگل­ها بر معیشت روستاییان، یک رابطه مثبت و معنی­ دار دارد.
نتیجه ­گیری: جوامع محلی مورد مطالعه در این تحقیق متفقا باور دارند که آتش ­سوزی جنگل از طریق تاثیر بر سرمایه ­های طبیعی، مالی و انسانی بر معیشت آن­ها اثرات منفی دارد. لذا پیشنهاد می­گردد سازمان­های مسئول با برنامه ­ریزی و اجرای جنگلداری اجتماعی و مشارکتی، کارآمدی اقدام ­های حفاظتی، احیا جنگل­ها، و کاهش خسارات ناشی از آتش ­سوزی جنگل را تقویت نمایند.


 
متن کامل [PDF 833 kb]   (717 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: آتش‏ سوزی عرصه های طبیعی
دریافت: 1401/4/12 | پذیرش: 1401/9/14 | انتشار: 1400/8/10

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.